Вячаслаў Іванавіч Куўшынаў

2026-01-21 09:31:48

Вячаслаў Іванавіч Куўшынаў (Праскураў, СССР, 6 лістапада 1946 – 10 лістапада 2020, Мінск, Беларусь) – савецкі і беларускі фізік-тэарэтык, спецыяліст у галіне ядзернай фізіцы, тэорыі моцных узаемадзеянняў, нелінейнай дынамікі складаных сістэм. Доктар фізіка-матэматычных навук (1989), прафесар (1993). Дысертацыйныя працы прысвечаны нелінейным раўнанням электрадынамікі скалярных мезонаў, інварыянтным кубічным формам для функцыяналаў дзеяння калібровачнае мадэляў і карэляцыі адронаў у працэсах множнага нараджэння. Развіў тэорыю непертурбатыўных флуктуацый глюённага поля (інстантонаў) у ядры, яго сціснутых і пераблытаных станаў, праведзены адпаведныя лікавыя разлікі па метадзе Монтэ-Карла, сфармуляваў прапановы для эксперыментальнага пошуку гэтых з'яў на паскаральніках DESY, CERN і Fermi. Сумесна з вучнямі абагульніў тэорыю фазавых пераходаў Гінзбурга-Ландау, упершыню апісаў карэляцыйныя ўласцівасці новага стану матэрыі - кварк-глюённай плазмы, прадказаў новую з'яву - тэмпературны гістарэзіс, якое можа быць выяўлена на паскаральніках цяжкіх іёнаў. Кіраваў Лабараторыяй моцных узаемадзеянняў (1998-2004), узначальваў Аб'яднаны інстытут энергетычных і ядзерных даследаванняў "Сосны" (2004-2012), у далейшым кіраваў Лабараторыяй праблем ядзернай фізікі і бяспекі. З'яўляўся членам калабарацыі CMS на паскаральніку LHC, уваходзіў у Каардынацыйную раду па супрацоўніцтве з Аб'яднаным інстытутам ядзерных даследаванняў (г. Дубна), з'яўляўся галоўным рэдактарам міжнароднага навуковага часопіса "Nonlinear Phenomena In Complex Systems". Удастоены Прэміі НАН Беларусі ім. акадэміка Ф. І. Фёдарава, Прэмій акадэмій навук Беларусі, Украіны, Малдовы.